logo

Dev göktaşı bugün dünyaya ‘teğet’ geçiyor

Kozmik Ziyaretçimiz Dev Asteroit 2014 JO25

Bugün yaklaşık 650 metre çapındaki dev bir asteroit Dünya’ya yakın bir geçiş yapacak. Ama merak etmeyin astronomik ölçeklerde yakın: Yaklaşık Güneş çapı kadar uzaklıktan geçecek.

Amerikan Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), bugün dev bir göktaşının dünyaya ‘teğet geçeceğini’ söylüyor. Çapının 640 metre ile 1.4 kilometre arasında olduğu tahmin edilen göktaşı, dünyaya yaklaşık 1,7 milyon kilometre mesafeden geçecek. NASA, göktaşını “potensiyel tehlike” olarak niteledi. Kurum, dünyaya yakın geçen 100 metreden büyük her cismi bu şekilde sınıflandırıyor.

JO25 adı verilen göktaşı ilk defa 2014 yılında NASA’nın Arizona eyaletindeki gözlemevinden görülmüştü. Göktaşının fiziksel özellikleri hakkında bilgi bulunmuyor ancak izlediği yol yakından takip ediliyor.

Göktaşı Dünya’ya Güneş yönünden yaklaşacak ve 19 Nisan sonrasında gökyüzünde iki gece boyunca küçük teleskoplarla görülebilecek.

400 YILDIR İLK KEZ DÜNYA’YA BU KADAR YAKLAŞIYOR

Küçük göktaşları her hafta dünyaya yakın mesafelerden geçiyor ancak JO25 boyut olarak diğerlerinden çok daha büyük. NASA bu göktaşının son 400 yıldır ilk kez Dünya’ya bu kadar yaklaştığını ve bu mesafede bir sonraki yakınlaşmanın ise 500 yıl sonra gerçekleşeceğini açıkladı.

Dünyaya yakınlaştığı saatlerde gökbilimciler göktaşını teleskoplarla inceleyecek.

Öte yandan bugün ayrıca PanSTARSS isimli kuyruklu yıldızın da dünyaya 175 milyon kilometre uzaklıktan geçeceği açıklandı. Kozmik Ziyaretçimiz Dev Asteroit 2014 JO25

“2014 JO25″in 480 yıl daha böyle bir geçiş yapmayacağı hesaplanıyor.

Eylül 2004’te “4179 Toutatis” adı verilen 4.6 kilometre genişliğindeki bir göktaşı dünyaya yaklaşık 1.6 milyon kilometre mesafeden geçmişti.

“2014 JO25″in büyüklüğüne denk ya da daha büyük bir cisim olan 800 metre çapındaki “1999 AN10” adlı göktaşı da, Ağustos 2027’de dünyaya 340 bin kilometre yakından geçecek.

 

Gün geçtikçe bu tarz haberleri daha sık duyar hale geldik. Bunun en önemli nedeni gözlem teknikleri ve gözlem aletlerindeki gelişmeler. Bu sayede daha önce belirlenemeyen daha küçük boyuttaki asteroitleri de belirleme imkanımız var. Örneğin geçen Ocak ayında otobüs büyüklüğünde bir asteroit Dünya ve Ay mesafesinin sadece yarısı (~250.000 km) bir mesafeden geçip gitmişti. Ve daha da ilginci asteroit geçişten sadece birkaç gün önce belirlenebildi. Yani şu an üstümüze gelen başka kozmik otobüsler olabilir. Düşünün eğer 20 metre çapındaki bir asteroidin bulunduğunuz mahallenin tam ortasına düşeceğinin haberini alırsanız ne yaparsınız? Aslında bu boyuttaki asteroitler mahallenizi yok etmez ama muhtemelen tüm binaların camları patlayacaktır. Bu da atmosferde infilak edecek asteroitten yayılan şok dalgaları nedeniyle olacaktır. Örneğin 2013’te Rusya’ya düşen asteroit bu boyutlardaydı ve birkaç şehirdeki binaların pencerelerini parçalamaya yetti. Ancak eğer 100 metre çapında bir asteroidin hedefinde mahalleniz varsa size tavsiyen mahallenizden en az 50 km öteye gitmeniz.

ASTEROİT ÇARPMA SENARYOLARI 

Asteroidin boyutu ve çarpma açısı gibi kriterler oluşacak kraterin derinliği ve çarpmanın vereceği zararı belirleyen etkenlerdir. Avrupa Uzay Ajansı’nın simülasyonuna göre birkaç senaryoya göz atalım.

Eğer 100 km çapında bir asteroit 45 derecelik açıyla saniyede 60 km hızla Dünya’ya çarparsa yaklaşık 250 metrelik derinliğe ve 1200 metrelik çapa sahip bir krater oluşur. Çarpma Richter ölçeğine göre 6 şiddetinde depremle eş değerdir ve çarpma noktasına 10 km ötede olsanız bile vücudunuzda 3. derece yanık meydana gelir. 50 km ötedekileri ise parçalanan pencere camları bekliyor olacak.

Eğer 1 km çapında bir asteroit çarparsa durum daha da iç karartıcı bir hal alır. Aynı açı ve hız değeriyle böyle bir asteroit Dünya’ya çarparsa yaklaşık 600 metre derinlikte ve 12 km çapında bir krater oluşur. Yani koca bir semt kratere dönüşür ve anında yok olur. Çarpma sonucu oluşan ısı nedeniyle çarpma noktasından 100 km uzakta olsanız bile vücudunuzda 3. derece yanık meydana gelir. Çarpma Richter ölçeğine göre 8 şiddetinde depremle eş değerdir.

Kozmik Ziyaretçimiz Dev Asteroit 2014 JO251 km çapında bir asteroit İstanbul’a çarparsa oluşacak kraterin simülasyonu. Kaynak: ESA

Asteroidin vereceği zarar sadece asteroidin kimyasal bileşimine değil çarpacağı bölgenin kayaç yapısına da bağlı. Yukarıdaki değerler sert kaya benzeri bir asteroidin tortul kayaçlardan oluşmuş bir bölgeye düşmesi halinde ortaya çıkan senaryoya istinaden verilmiştir. Eğer asteroit çoğunlukla demirden oluşuyor ise lavların soğuması ile oluşmuş yüzeye sahip bir yere düşerse krater büyüklüğü 3 kat artacak ve buna bağlı olarak ortaya çıkan felaket de katlanacaktır.

Bundan 66 milyon önce ise dinozorların başına daha beter bir şey gelmiş ve yaklaşık 10 km çapındaki bir asteroidin çarpması sonucu oluşan felakete maruz kalmışlar. Asteroit çarpması nedeniyle deniz ve kara canlılarının yüzde 75’i anında yok olmuş. Dinozorları yok eden bu derece büyük bir asteroit Dünya’yı hedef almışsa emin olun en sağlam seçenek gezegeni terk etmek olacaktır.

Kozmik Ziyaretçimiz Dev Asteroit 2014 JO25Meksika’nın Yucatan yarımadasında yer alan 66 milyon yıl önce çarpan asteroidden artakalan Chicxulub adı verilen krater resmedilmiş. Kaynak: Detlev Van Ravenswaay

Dünya’ya uzaydan her gün tonlarca madde düşüyor. Bunların çoğu atmosferde yanıp kül oluyor. Yeterince büyük olan bazı göktaşları atmosferde yanarak halk arasında yıldız kayması olarak bilinen parlamalara neden oluyor.

Kozmik Ziyaretçimiz Dev Asteroit 2014 JO251994 – 2013 yılları arasında Dünya atmosferine giren ve parçalanan nispeten büyük göktaşları. Kaynak: NASA

Yazımızı iç rahatlatacak bir başka haberle sonlandıralım. Çalışmalar gösteriyor ki önümüzdeki 300-400 yıl boyunca çok ciddi yıkımlara neden olacak derecede dev bir asteroidin Dünya’ya çarpması beklenmiyor. Ortalama 70 yıl yaşayan canlılar olarak eminim içiniz bir nebze olsun rahatlamıştır.


hürriyet


 

Etiketler: » »
Share
832 Kez Görüntülendi.

Yorum yapabilmek için Giriş yapın.