logo

“İzmir Marşı”nın Hikayesi



Türkiye’de ‘Hayır’ cephesinin simge marşı haline gelen ve özellikle stadlarda sıkça söylenmeye başlanan İzmir Marşı’nın hikayesini İstanbul Devlet Tiyatrosu sanatçısı ve taş plak koleksiyoncusu Cemal Ünlü şöyle anlatmıştı…

Sosyal medya hesabından açıklamalarda bulunan Ünlü, İzmir Marşı’nın asıl isimlerinin Kafkasya, diğer adıyla Gazi Mustafa Kemal Paşa marşı olduğunu söylemişti.

Cemal Ünlü mesajında şunları kaydetmişti;

“Son günlerde spor karşılaşmalarında “İzmir Marşı” diye söylenen marş; Kafkasya, diğer adıyla gazi Mustafa Kemal Paşa marşı’dır.

Hikayesi şöyledir: Osmanlı- Türk marşları arasında “İzmir Marşı” diye bir marş vardır Muzikay-ı Humayun’un önemli sanatçılarından olan Mehmet Ali Bey (1825?-1895) aynı zamanda bu marşla birlikte, meşhur “Plevne Marşı”nın da bestecisidir. Mehmet Ali Bey’in İzmir Marşı sözsüzdür. En güzel marşlardın biridir. Yunanistan’da küçük asya müziği konserlerinde mutlaka seslendirilir, günümüzde sevilerek dinlenir.

Referandumdan bu yana İzmir Marşı diye bilinen, beğeni ile söylenen marşın adı “Kafkasya Marşı”dır. Bestecisi İzzettin Hümayi Elçioğlu’dur. Aşağıda notası ve sözleri bulunan marşın iki satırlık notası o kadar akılda kalıcı ve etkilidir ki sonraki yıllarda yeni sözler yazılarak “Gazi Mustafa Kemal paşa” adını almıştır. Marşın Riyaset-i Cumhur orkestrası tarafından yapılmış plağı bulunmaktadır.”

Murat Bardakçı ise 6 Şubat 2017 günü HaberTürk’te yayınladığı köşe yazısında marşın hikayesini şöyle anlatıyordu:

Gazetelerde günlerdir bu marş hakkında haberler çıkıyor ve eserin 1876 ile 1950 arasında yaşamış İzzeddin Hümayi Elçioğlu’nun bestesi olduğu söyleniyordu…

Mesele de işte burada: İzmir Marşı zannedildiği gibi Millî Mücadele yahut Cumhuriyet dönemi eseri değildir, daha eskidir, halis muhlis imparatorluk devrine aittir, yani mehter gibi bir Osmanlı marşıdır!

Marşın bugün elimizde eski senelerden kalmış elyazması tek bir notası bile yoktur; 40’lı ve 50’li senelerdeki şapirograf tekniği ile basılmış notalarda da eserin ismi “İzmir” değil, “Kafkasya Marşı”dır, zaten geçmişte “İzmir’in dağlarında çiçekler açar” değil, “Kafkasya dağlarında çiçekler açar” diye terennüm edilmiştir, “Kafkasya”nın yerini “İzmir”in alması çok sonralarıdır.

DİNÎ MÜZİK BESTEKÂRI

Eserin kimin bestesi olduğu da, ayrı bir muammadır:

Marşın bestecisi olarak gösterilen İzzeddin Hümayi Bey gerçi çok sayıda marş yapmıştır, bilinen en meşhur marşı “Ertuğrul’un ocağında uyandım” sözleri ile başlayan “Sancak Marşı”dır ama bestecilikteki asıl önemi, dinî musiki sahâsındaki eserleridir. Böyle olması da normaldir, zira İzzeddin Hümayi Bey, Hırkaişerif semtindeki Rifai tekkesinin zâkşirbaşısı, yani baş ilâhicisidir.

Peki, İzmir Marşı nasıl oldu da İzzeddin Hümayi Bey’e mâledildi?

Musiki yazarı Etem Üngör’ün 1966’da çıkarttığı “Türk Marşları” isimli kitabı vasıtasıyla… Rahmetli Etem Bey marşın İzzettin Hümayi’ye ait olduğunu yazdı fakat eseri “İzmir” değil, “Kafkasya Marşı” adı ile yayınladı ve bestenin sonraki senelerde “İzmir’in dağlarında….” ve bazen de “İnönü dağlarında….” diye okunduğunu hatırlattı.

Marşın 1914’teki Kafkas harekâtına ait olduğunu da ifade etti ama eserin İzzeddin Hümayi’ye aidiyeti hakkında herhangi bir belge yahut kayıt göstermedi. Marş, o günden buyana İzzeddin Hümayi Elçioğlu’na mâledilir ama elde hiçbir kaynak bulunmamaktadır! Üstelik, Türkiye’nin en önemli nota yayıncılarından olan Şamlı İskender’in 1927’de çıkartmış olduğu üç cildlik marş külliyatında İzzeddin Hümayi’nin 20 adet eserinin neşredilmiş olmasına rağmen yayında bu marş yoktur!

BAŞKA BİR İZMİR MARŞI…

İzzeddin Hümayi’nin bestelediği bir İzmir Marşı yok mu? Var ama güftesi de, bestesi de farklı. “Güzel İzmir” ismini taşıyan ve “Güzel İzmir, duman varmış başında / Arzum kaldı toprağında taşında” sözleri ile başlayan eserin bende bulunan nüshasını bu köşede yayınlıyorum, görebilirsiniz…

Daha da önemlisi: İzzeddin Hümayi Elçioğlu’nun kolleksiyonu, yani elyazması nota arşivi bundan 35-40 sene kadar önce kızı tarafından “Geçsin günler haftalar”, “İlkbahar yaz mevsim mevsim” yahut “Bana bir aşk masalından…” gibi unutulmaz şarkıların bestekârı Erol Sayan’a hediye edilmiştir ama İzzeddin Hümayi’nin elyazısı ile olan binlerce nota arasında “İzmir” yahut “Kafkasya” Marşı’nı bulamazsınız!

Mesele, işte burada: Marşın kimin eseri olduğunu bilmiyoruz… Dün üstad bestekâr Erol Bey ile konuştum, o da benim gibi düşünüyordu ve “Anonim bir beste” dedi… “Sarıkamış ve Kafkas muharebelerinde okunmuş ama bestekârı bilinmeyen bir eser”…



Youtube kanalı Vibio marşın hikayesini şöyle anlatmıştı. Öyle ki anlatan isim Pelin Olgun da bir İzmirli olarak marşın tarihini kanalı takip edenlerle paylaşmıştı.


Uğur Dündar’ın hazırlayıp sunduğu Halk Arenası programına konuk olan gazeteci Yılmaz Özdil, Binali Yıldırım’ın CHP Konya Milletvekili Hüsnü Bozkurt’a söylemiş olduğu sözlere ithafen cevap veriyor ve İzmir Marşı’nın hikayesini şöyle anlatıyordu….



Etiketler: » » » »
Share
690 Kez Görüntülendi.

Yorum yapabilmek için Giriş yapın.